İran ve ABD arasındaki ilk barış görüşmeleri büyük tartışmaların eşliğinde, 18 saat sonra sona erdi.
İsviçre’deki Luzern Gölü’nde gerçekleşen zirveye ABD Başkanı Donald Trump’ın tehditleri damga vurdu.
ABD Başkanı’nın ‘İran’ın 60 gün içerisinden anlaşma yapmaması halinde saldırılara devam edeceğini’ belirten sosyal medya açıklamaları zirve gerginliğe sebep oldu.
Bu gerginlik, zirve öncesi heyetlerin tanışma törenine de yansıdı. İran tarafı, Pakistan ve Katarlı heyetlerin ellerini sıktı ve sohbet etti. Ancak selamlaşma sırası asla ABD heyetine gelmedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD heyetini yöneten Başkan Yardımcısı J.D. Vance’ın yüzüne bile bakmadı.
Arakçi’nin kendisiyle el sıkışmasını bekleyen Vance’ın surat ifadesi yavaş yavaş değişti. O anlar kameraya yakalandı. Vance’ın mimikleri, söylemediği sözlere tercüman oldu.
KRİTİK GÖRÜŞMEYE KİMLER KATILDI?
İran tarafı zirveden kısa bir süre de olsa ayrıldı. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın durumu konusunda anlaşma yapılsa da, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’ye göre gelecek görüşmelerin formatı son yaşanan gerginlikten sonra değişecek.
Görüşmeler; bölgesel istikrar, ekonomik yaptırımların geleceği ve savaş sonrası dönemin mimarisini şekillendirmeyi hedefliyordu. Ancak İran heyeti görüşmelerden sonra Tahran’a döndü.
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, İran tarafını Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil etti.
Katar ve Pakistan’ın arabuluculuk faaliyetleriyle desteklenen zirve, ABD Başkanı J.D. Vance ve özel temsilciler Jared Kushner ve Steve Witkoff’un katılımıyla yapıldı.
Görüşmelerde ayrıca nükleer başlıkların yanı sıra bölgesel güvenlik konularının da ele alındığı ve gelecekteki geniş kapsamlı tartışmalar için zemin hazırlandığı bildirildi.
GÖRÜŞMEDE NE KARARLAR ALINDI?
Müzakerelerde, Hizbullah ile İsrail güçleri arasındaki çatışmaların sürdüğü Lübnan’da ateşkesin uygulanması ve çatışmasızlık mekanizmaları ele alındı.
Arabulucu ülkelerden bir kaynak, Lübnan konusundaki görüşmelerin gergin geçtiğini ifade etti. Ancak alınan kararlardan sonra Lübnan’da 36 saat boyunca silahlar patlamadı.
Öte yana taraflar, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilerin güvenli geçişi için açık kalmasını sağlamak amacıyla müzakereler sürdüğü müddetçe aktif olacak bir “iletişim hattı” kurulmasında anlaştı.
Nükleer anlaşmanın tüm unsurlarının yanı sıra yaptırımlar ve anlaşmazlıkların çözümü gibi konuları ele alacak çalışma grupları ile siyasi denetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite kurulması kararlaştırıldı.
Ayrıca, Lübnan’daki askeri operasyonların sonlandırılmasına uyulmasını güvence altına almak için Lübnan ve arabulucuların da dahil olacağı bir “çatışmasızlık hücresi” oluşturulması konusunda mutabakata varıldı.
Görüşmelerin ardından Katar ve Pakistanlı arabulucular tarafından yayımlanan ortak bildiride, 18 saatlik müzakereler sonucunda cesaret verici bir ilerleme kaydedildiği ve 60 gün içinde nihai anlaşmaya varmak için bir yol haritası üzerinde anlaşıldığı duyuruldu.
İRAN’A PARA VERİLECEK Mİ?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, arabulucuların Lübnan Savaşı’nı sonlandırma yolunda önemli bir ilerleme sağladığını vurguladı.
Arakçi ayrıca, İran’ın petrol ve petrokimya ürünleri ihracatı için muafiyetler aldığını ve dondurulmuş bazı varlıklarının serbest bırakıldığını iddia etti; ancak bu iddia ABD’li yetkililer tarafından henüz doğrulanmadı.
Görüşmelere katılan bir diğer diplomat ise süreci “zorlu ama iyi” olarak nitelendirerek, gelecek haftalarda yürütülecek teknik görüşmelere rehberlik edecek bir taslağın oluşturulduğunu belirtti.
Teknik heyetlerin müzakerelere devam etmek üzere hafta boyunca İsviçre’de kalacağı bildirildi. Ancak resmi heyetler bölgeden ayrıldı.